Van Luisterbank tot 5 jaar De Serre

hoe een grote nood het sociaal warme hart van Nieuw Gent werd

NIEUW GENT – Vandaag vieren we 5 jaar ontmoetingsplaats De Serre! Wat ooit begon als een groep die met een zelfgebouwde houten tuinbank de straat op trok, is vandaag uitgegroeid tot een bruisende ontmoetingsplek voor de hele wijk. Het verhaal van ‘Bij Pino’ en uitgebreide opvolger ‘De Serre’ is een relaas van volhouden, luisteren naar wat er in de wijk leeft en samen bouwen aan een plek waar werkelijk iedereen welkom is.

Het verhaal neemt ons mee terug naar mei 2013. Een gedreven groep – door vzw De Zuidpoort liefdevol “helden” genoemd – trekt de wijk Nieuw Gent in om de strijd aan te binden met armoede en sociale uitsluiting. Hun conclusie na enkele wandelingen en gesprekken is even helder als confronterend: armoede vreet aan een mens. Het veroorzaakt een constante, verlammende stress op zo goed als alle levensdomeinen. Wat de buurtbewoners bovenal missen, is een onvoorwaardelijke plek om stoom af te blazen, op adem te komen of gewoon hun verhaal kwijt te kunnen.

Om die nood tastbaar te maken, bouwen de vrijwilligers in juni 2014 een eigen Luisterbank op wielen. Ze rijden ermee door de wijk en knopen gesprekken aan. “Mensen zochten geen ingewikkelde loketten, ze hadden simpelweg nood aan een luisterend oor,” klonk het destijds in de buurt.
De groep onderzocht verschillende pistes die aan die nood tegemoetkomen. Een laagdrempelige ontmoetingsplaats kreeg de voorkeur. Een plaats met veel luisterende oren waar je je niet hoeft af te vragen of je tot de doelgroep behoort. In Antwerpen bezochten ze Café Zonder Bier van Bond Zonder Naam.

In datzelfde jaar sluit het vertrouwde wijkrestaurant. Het wordt overgenomen door OCMW. Daarmee dreigde ook daar de laagdrempelige sfeer te verdwijnen. Onder initiatief van De Zuidpoort versterken verschillende buurtorganisaties de roep om een laagdrempelige ontmoetingsplaats. SAAMO, vzw Jong, Amal en het Wijkgezondheidscentrum en De Zuidpoort trekken samen aan de alarmbel. De Zuidpoort werkte een visienota uit over hoe zo een ontmoetingsplaats er kan uitzien. In een dringende open brief aan het Gentse stadsbestuur pleiten ze formeel voor een vaste, warme ontmoetingsruimte.

Van geschakelde containers naar de wijkbar “Bij Pino”

De stad luistert. Tijdens een stadsatelier begin 2015 rijpt het idee voor een zogenaamd ‘Multihuis’: een verzamelplek waar ontmoeting hand in hand gaat met andere functies. Omdat een geschikt, vast pand in de wijk op dat moment ontbreekt, kiest de werkgroep voor een creatieve tussenstap. Op het Rerum Novarumplein verrijst een modulaire accommodatie uit geschakelde containers.

Onder coördinatie van de maatschappelijke pijler van KAA Gent, de KAA Gent Foundation, en met een gloednieuwe projectmedewerker aan het roer, opent op 25 januari 2017 de deuren van het wijkhuis. De naam? Bij Pino.

Die bijzondere naam danken de buurtbewoners aan een opmerkelijke wijkbewoner: Pino, de ooievaar die al jarenlang de woontorens van Nieuw Gent op zoekt tijdens de winter. “Pino is een vogel die reist, zich overal thuis voelt én wiens naam in elke taal gemakkelijk uit te spreken is,” vertelden de initiatiefnemers tijdens de opening. Bij Pino ontpopt zich in een sneltempo tot de huiskamer van de wijk, al snel aangevuld met een klus- en fietsatelier van SAAMO en een doorgeefwinkel van Amal.

Het jasje wordt te klein

Het succes van Bij Pino is zo groot dat de locatie rond 2018-2019 tegen haar grenzen aanbotst. De ruimte is te beperkt voor de steeds groter wordende toeloop en de wens om meer sociale en ondersteunende diensten samen te brengen. Binnen het stadsvernieuwingsproject Nieuw Gent Vernieuwt rijpt het plan om een permanente, duurzame “groeiplek” te realiseren.

Het oog valt op het pand van de voormalige parochiale kring De Kring aan het Rerum Novarumplein 10. Onder leiding van CAMPUSatelier transformeren buurtbewoners en organisaties de plek via een doorgedreven circulair project. Oude materialen krijgen nieuw leven; zo worden de kenmerkende grote ramen van de gesloopte sociale woontoren Saturnus hergebruikt als opvallende glazen tussenwanden. In de tuin bouwt een buurtbewoner met hergebruikte spullen een grote plantenkas. En zo is de nieuwe naam geboren: De Serre. Een beschutte, warme plek waar ideeën, projecten én mensen kunnen kiemen, groeien en bloeien.

Een stevige verankering in Nieuw Gent

Op 29 september 2021 sluiten de containers definitief en opent De Serre feestelijk haar deuren. Wat ooit begon op een houten bankje op wielen, is vandaag een krachtig sociaal netwerk onder één dak:

– Koffiebar Bij Pino (KAA Gent Foundation): De vertrouwde ontmoetingsplek verhuisde mee als het centrale ontmoetingspunt.

– Aanloophuis Poco Loco: Biedt specifiek ondersteuning, vrije tijd en ontmoeting aan wijkbewoners met een psychische kwetsbaarheid of sociale behoefte.

– Campus Atelier: Is de open creatieve werkplaats. Ze betrekken buurtbewoners en kunstenaars actief bij het ontwerpen en bouwen van ontmoetingskansen en objecten voor de wijk in de publieke ruimte.

– De Zuidpoort: Organiseert wekelijks een ontmoetingsmoment, sociaal onthaal en vrijetijdskantoor.

– Ondersteuning op maat (Stad Gent & Partners): Uitvalsbasis voor straathoekwerkers, trajectbegeleiders naar werk of opleiding van Jobteam, outreach van OCMW, de mobiele Sociale Kruidenier en digitale ondersteuning via een Digipunt. .

Onmisbaar sociaal cement in tijden van verandering

Vandaag is De Serre veel meer dan een fysiek gebouw: het vormt het onmisbare sociale cement in een wijk die midden in een ingrijpende stadsvernieuwing staat. Terwijl torens verdwijnen en nieuwe woningen verrijzen, biedt De Serre de broodnodige menselijke geborgenheid en continuïteit.

Het is een plek waar drempels bewust laag gehouden worden. Wie er binnenstapt voor een gratis kop koffie, vindt er tegelijk een luisterend oor, hulp bij digitale vraagstukken, ondersteuning richting werk of simpelweg een veilige haven om de dagelijkse stress te ontvluchten.

Door het efficiënt bundelen van maatschappelijke krachten — van ontmoeting en mentaal welzijn tot praktische hulpverlening — voorkomt De Serre dat kwetsbare buurtbewoners tussen de plooien van het systeem vallen.

Zoals het stadsbestuur het bij de opening krachtig verwoordde:

“Stadsvernieuwing gaat niet alleen over stenen,
maar vooral over het versterken van het cement tussen de mensen.”

In deze strip lees je het volledige traject die De Zuidpoort aflegde.