Het Beste Burgerkot is een initiatief van grafisch ontwerper en art director Bénédicte Mertens en De Zuidpoort. Samen bouwen we een installatie die burgerparticipatie zichtbaar, bespreekbaar en toegankelijk maakt. Belangrijk is ook dat die installatie mobiel is en op heel veel plaatsen en momenten kan ingezet worden.
Het Beste Burgerkot lijkt op het eerste gezicht een hamburgerkraam, maar serveert geen fastfood. Het brengt mensen samen rond een belangrijk maatschappelijk thema: hoe zorgen we ervoor dat iedereen kan meedenken en meepraten over beleid?
De installatie trekt de aandacht in de publieke ruimte en vormt het vertrekpunt van gesprekken, ideeën waar participatie centraal staan. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar mensen die zich vaak minder gehoord voelen of drempels ervaren om deel te nemen aan beleid.
EEN RECEPT VOOR BURGERPARTICIPATIE
Het Beste Burgerkot bouwt verder op Beste Burger, een initiatief van De Zuidpoort. In dit traject onderzochten mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie welke voorwaarden nodig zijn om volwaardig aan beleid te kunnen deelnemen.
Dat resulteerde in een praktisch recept voor beleidsparticipatie, met aandacht voor vertrouwen, toegankelijkheid, gedeelde besluitvorming en terugkoppeling. In 2024 werd Beste Burger door Knack uitgeroepen tot Held van de Democratie.
Toen Bénédicte Mertens via projecten in Nieuw Gent kennismaakte met De Zuidpoort en Beste Burger, legde ze de link met een open call van Design Museum Gent. Het museum zocht ontwerpers of collectieven om te werken rond design & democratie. De projecten tonen hoe design kan bijdragen aan nieuwe, betere vormen van participatie en besluitvorming in de stad. Dat idee vormt het vertrekpunt van Het Beste Burgerkot.
EEN SPEELS TROJAANS PAARD
Het Beste Burgerkot werkt als een Trojaans paard. De opvallende vorm en humoristische uitstraling maken mensen nieuwsgierig en nodigen uit om dichterbij te komen. Achter die speelse buitenkant schuilt een ernstige en actuele boodschap over democratie, inspraak en maatschappelijke ongelijkheid.
De installatie creëert niet alleen aandacht, maar ook een warme en uitnodigende plek. Want participatie begint vaak met iets eenvoudigs: je welkom voelen. We maken dus ook ruimte voor gesprek.
DE HAMBURGER ALS BEELDTAAL
De hamburger vormt het centrale beeld van het project Beste Burger. De verschillende ingrediënten verwijzen naar de bouwstenen van goede burgerparticipatie.
Net zoals een hamburger uit meerdere ingrediënten bestaat, vraagt ook participatie om verschillende voorwaarden die samen een geheel vormen. Via de kiosk ontdekken bezoekers welke ingrediënten nodig zijn om mensen echt te betrekken bij beleid en waarom elk onderdeel belangrijk is.
De uitdaging bestaat erin deze speelse beeldtaal te combineren met een duurzaam, mobiel en functioneel ontwerp. Daarmee sluit het project aan bij de principes van social design: ontwerp wordt ingezet als middel om maatschappelijke verandering mogelijk te maken.
PARTICIPATIE OP WIELEN
Het Beste Burgerkot is meer dan een installatie. Het wordt ook een mobiele werkplaats waar nieuwe participatiemethoden worden ontwikkeld en getest.
Samen met bezoekers van De Zuidpoort werd gezocht naar manieren om beleidsvragen begrijpelijker en toegankelijker te maken. Hoe verzamel je input van veel verschillende mensen? Welke werkvormen werken het best? Hoe maak je participatie aantrekkelijk en inclusief?
De Zuidpoort brengt hiervoor haar ervaring mee uit eerdere participatietrajecten en beleidsbabbels. Bénédicte vertaalde de ideeën naar concrete grafische tools en communicatiemiddelen. Elk onderdeel wordt kritisch bekeken en opnieuw ontworpen waar nodig.
De eerste experimenten vinden plaats in Nieuw Gent. Daarna worden de ontwikkelde tools onderdeel van het Beste Burgerkot en kunnen ze op verschillende locaties worden ingezet, onder meer bij de opening van het Design Museum.
EEN DUURZAME IMPACT
Ook na afloop van het project blijft Het Beste Burgerkot beschikbaar voor workshops, participatietrajecten en co-creatieve processen.
Naast De Zuidpoort kunnen in de toekomst ook andere organisaties gebruik maken van het Beste Burgerkot, zoals musea, scholen, stadsdiensten, buurtwerkingen en culturele organisaties. Zo groeit het uit tot een gedeeld instrument voor meer inclusieve burgerparticipatie in Gent.
Op die manier creëert het project niet alleen impact in Nieuw Gent, maar draagt het op lange termijn bij aan een stad waarin meer mensen hun stem kunnen laten horen.
DE EERSTE TEST: HET BUURTFEEST IN NIEUW GENT
Na enkele maanden van bespreken, aanpassen en sleutelen was het op zaterdag 13 juni tijd voor de eerste test op het buurtfeest in Nieuw Gent. Spannend! We begonnen aan De Serre en verhuisden de kar daarna naar het Rerum Novarumplein. Het speelse en kleurrijke ontwerp van de Beste Burgerkot trok de aandacht van klein en groot en mensen kwamen spontaan dichter om alles te ontdekken.
Voor onze eerste test kozen we als thema ‘Jij maakt mee de stad!’. Bezoekers konden op een speelse manier laten weten of ze het gevoel hebben dat het stadsbestuur naar hen luistert, of ze voldoende weten over beslissingen van de stad en of ze graag meer inspraak zouden hebben.
De vragen bleken goed te werken. Mensen konden er gemakkelijk op antwoorden, maar dat was niet de belangrijkste vaststelling. De eenvoudige, speelse werkvormen vormden vooral een ideale gespreksopener. Waar een vraag normaal eindigt met een vakje om aan te kruisen, begon hier vaak een echt gesprek.
Vooral de vraag ‘Stel dat jij burgemeester bent. Wat is het eerste wat je beslist?’ bracht veel los. Korte antwoorden werden op servetten aan het Beste Burgerkot geschreven. Maar daarna volgde er ook een persoonlijk verhaal. Over iemand die droomt van een “saaie” politieke partij, als tegengewicht voor partijen die vooral inzetten op marketing, mooie foto’s en emoties. Of over een meisje van elf dat later burgemeester wil worden, zodat ze eindelijk haar ideale stad kan bouwen. Een stad waar winkels aan de rand zijn, met in de stad meer ruimte voor mensen dan voor auto’s, waar kinderen veilig kunnen spelen, mensen elkaar ontmoeten, er niet gevochten wordt en iedereen een plaats heeft op de bus naar school.
Natuurlijk hadden we ook met een clipboard en een stapel vragenlijsten op het plein kunnen staan. Maar dan hadden we waarschijnlijk vooral cijfers verzameld. Dankzij het Beste Burgerkot verzamelden we vooral gesprekken. En net daar begint echte participatie.
download als pdf